Studia Medioznawcze https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze <p align="justify">„Studia Medioznawcze” – kwartalnik naukowy Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego, założony w 2000 r. w Instytucie Dziennikarstwa na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.</p> Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego pl-PL Studia Medioznawcze 2451-1617 <p>Publikacje na łamach „Studiów Medioznawczych” ukazują się na zasadach odpowiadających licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (znanej również jako CC-BY).</p> Jubileusz 20-lecia „Studiów Medioznawczych” https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/627 Robert Cieślak ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-12-24 2020-12-24 21 4 708 709 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.627 20 lat minęło jak jeden dzień… Ze wspomnień pierwszego redaktora naczelnego https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/625 Janusz Włodzimierz Adamowski ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-12-24 2020-12-24 21 4 710 711 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.625 Piękne dwudziestoletnie. „Studia Medioznawcze” w grudniu 2020 roku obchodzą dwudzieste urodziny! https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/626 Marek Jabłonowski ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-12-24 2020-12-24 21 4 712 715 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.626 Dr hab. Zbigniew Oniszczuk, profesor Uniwersytetu Śląskiego (1955–2020) https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/628 Mirosława Wielopolska-Szymura et al. ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-12-24 2020-12-24 21 4 716 717 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.628 Media w płynnej pandemii 2020. Komunikacja w czasie lockdownu: oddzielnie, ale razem https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/288 <p>Artykuł dotyczy korzystania z mediów oraz ich funkcji w czasie pandemii koronowirusa. <strong>Teza: </strong>ogromny wzrost znaczenia komunikacji zmediatyzowanej w sytuacji fizycznego dystansowania się w warunkach pandemii, którą można dookreślić jako „płynną”, gdyż przybierającą cechy Baumanowskiego pojęcia „płynnej nowoczesności”. Graficzny obraz koronowirusa i jego potoczna nazwa oraz maseczka na twarzach, pokazywane przez media, są podstawowym składnikiem społecznej konstrukcji obrazu pandemii w skali globalnej. COVID-19 jest przeto konstruktem biologicznym, ale także medialnym i społecznym. Zarządzany przez władze lockdown w pierwszym kwartale pandemii był powszechnie i spolegliwie przestrzegany, co w dużej mierze było pochodną umocnienia „kultury strachu”. Jednocześnie umacniały się formy kontaktów na odległość, a nawet działań grupowych. <strong>Metoda badawcza:</strong> obserwacja uczestnicząca w zdalnym nauczaniu i pracy zdalnej. Analiza wykorzystania nielicznej literatury tematu, desk research wypowiedzi eksperckich. <strong>Wyniki i wnioski:</strong> duży chaos informacyjny w pierwszej fazie pandemii. Nasilenie fake newsów w mediach społecznościowych. Podatny grunt dla stygmatyzacji społecznej oraz teorii spiskowych. <strong>Wartość poznawcza:</strong> ukazanie medialnego wymiaru pandemii oraz jego konsekwencji dla umocnienia pozycji wielkich firm informacyjno-komunikacyjnych (GAFA) i wzrostu znaczenia form medialnej komunikacji we wszystkich rodzajach kontaktów społecznych. Artykuł wskazuje na wagę analiz funkcji, pozycji i roli mediów – masowych, społecznościowych i indywidualnych – w warunkach przestrzennej separacji. Zawarte w nim rozważania mają ponadto wymiar praktyczny – mogą być adaptowane i rozwijane w praktyce medialnej.</p> Tomasz Goban-Klas ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-11-11 2020-11-11 21 4 718 733 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.288 Analiza zmian w zawodzie dziennikarza wywołanych pandemią COVID-19 z uwzględnieniem komunikacji z grupami docelowymi oraz wykorzystania nowych technologii https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/320 <p><strong>Celem</strong> niniejszego artykułu jest identyfikacja i opis zmian, jakie zaszły w zawodzie dziennikarza w trakcie pandemii COVID-19. <strong>Metody badań:</strong> badania ilościowe przeprowadzone na próbie 316 dziennikarzy mediów funkcjonujących w Polsce, zaprojektowane i zrealizowane pod kierownictwem naukowym autora artykułu przy udziale ekspertów reprezentujących Polską Agencję Prasową oraz Instytut Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. <strong>Wyniki i</strong> <strong>wnioski:</strong> pandemia spowodowała istotne zmiany w branży dziennikarskiej. Najważniejsze z nich dotyczyły budowy i utrzymywania przez dziennikarzy relacji z grupami docelowymi, stosowanych przez nich narzędzi oraz ich zaangażowania w nowe formaty dziennikarskie. Przestawienie się dziennikarzy na pozyskiwanie informacji z wykorzystaniem narzędzi online odbyło się bez większych problemów. <strong>Oryginalność i wartość poznawcza: </strong>praca ma charakter badawczy, zawiera szereg wniosków i analiz z przeprowadzonych badań ilościowych. Mogą być one wykorzystane w ocenie sytuacji związanej z pandemią COVID-19, a także do planowania kolejnych badań, szczególnie w obszarach wymagających szerokiej eksploracji.</p> Dariusz Tworzydło ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-11-11 2020-11-11 21 4 734 747 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.320 Radio Wrocław w środowisku upolitycznionym https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/322 <p><strong>Celem</strong> niniejszego studium przypadku regionalnego Radia Wrocław jest analiza uwarunkowań paralelizmu politycznego w kontekście profesjonalizmu i niezależności dziennikarzy. Zakładano, iż wpływy polityczne Prawa i Sprawiedliwości po 2015 roku znajdują istotne odzwierciedlenie w funkcjonowaniu publicznego Radia Wrocław, a zasady stanowiące o profesjonalizmie zawodowym dziennikarzy tej rozgłośni, w tym klasyczne postawy bezstronności i obiektywizmu, są zagrożone. Istotnymi zmiennymi zależnymi były wartości, z jakimi utożsamiają się dziennikarze (m.in. sukces zawodowy i niezależność), oraz mechanizmy polityki kadrowej. <strong>Metody badań:</strong> badania ilościowe, przeprowadzone przez autorkę w latach 2011–2012 i 2020 metodą ankietową na dwóch próbach celowych. Analizą objęto także badania fokusowe zrealizowane w 2015 roku przez wrocławską pracownię BEELINE Research &amp; Consulting. <strong>Wyniki i wnioski:</strong> zmiany wprowadzane w Radiu Wrocław w latach 2016–2019 miały wszechstronny charakter. W kontekście politycznym szczególnie istotne były te dotyczące kadry zarządzającej oraz linii programowej redakcji po 2017 roku. Badania empiryczne przeprowadzone w 2020 roku ukazują konsekwencje tych zmian, w postaci spadku słuchalności oraz pojawienia się nowych – w stosunku do badań z lat 2011–2012 – preferencji w hierarchii wartości dziennikarzy (związanych ze światopoglądem chrześcijańskim). <strong>Oryginalność i wartość poznawcza:</strong> próba diagnozy zjawiska paralelizmu politycznego w regionalnym radiu publicznym może stanowić cenne wprowadzenie do problematyki komunikowania politycznego z udziałem mediów publicznych. W procesie budowy kapitału społecznego kluczowe znaczenie mają orientacje zawodowe dziennikarzy, stanowiące istotny komponent wiedzy na temat wykorzystania mediów publicznych w zarządzaniu partycypacyjnym. Wyniki analizy tego zagadnienia mogą pomóc w formułowaniu rekomendacji<br>dotyczących rozwiązań legislacyjnych i strategicznych na poziomie regionalnym i krajowym.</p> <p><em>*Istotne fragmenty niniejszego artykułu, obejmujące charakterystykę Radia Wrocław i wprowadzanych</em><br><em>w nim zmian, opublikowałam wcześniej w artykule Pionierska cyfryzacja Radia Wrocław, „Studia i Perspek-</em><br><em>tywy Medioznawcze”, 2, 2020, s. 97–113.</em></p> Lucyna Szot ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-11-11 2020-11-11 21 4 748 762 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.322 Kompetencje medialne – próba pomiaru https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/318 <p>W artykule naświetlono zagadnienia diagnozy (<em>assessment</em>) i pomiaru (<em>measurment</em>) kompetencji medialnych. Głównym <strong>celem</strong> przeprowadzonych badań było uchwycenie poziomu wiedzy młodzieży na temat mediów. Próbowano określić wpływ wydarzenia edukacyjnego, jakim jest Olimpiada Wiedzy o Mediach, na poziom kompetencji medialnych. Zidentyfikowano również główne obszary realnych potrzeb edukacyjnych w tym zakresie. <strong>Metody </strong>badań: w tym celu dokonano walidacji miar kompetencji medialnych Setha Ashleya i współpracowników (2013) oraz Melissy Tully i Emily Vragi (2015) na gruncie polskim. Zweryfikowano także dodatkowe wskaźniki związane z postawami wobec wiedzy medialnej i wybranych zagadnień medialnych; w tym celu przeprowadzono dwa badania ankietowe – na próbie lubelskich uczestników Olimpiady Wiedzy o Mediach oraz wśród pozostałych uczniów klas III wybranych lubelskich szkół ponadpodstawowych. Na przykładzie obu grup (132 respondentów) wykazano, że kompetencje medialne są wielowymiarową konstrukcją, a niektóre wskaźniki korelują z wiedzą i postawami wobec mediów. <strong>Wyniki</strong> testu wiedzy wskazały, że faktyczna wiedza młodzieży dotycząca oddziaływania mediów jest niższa niż jej samoocena w tym zakresie. Natomiast postawy wobec edukacji medialnej okazały się ambiwalentne. Ani uczestnictwo w Olimpiadzie Wiedzy o Mediach, ani subiektywna ocena własnych kompetencji nie miały wpływu na różnice w zakresie wiedzy o mediach i w postawach wobec edukacji medialnej. Wyniki wskazały natomiast na znaczącą rolę edukacji pozaformalnej, zarówno rozmów o mediach w domu rodzinnym, jak i doświadczeń związanych z dodatkowymi zajęciami medialnymi realizowanymi w szkole.</p> Aneta Duda ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-11-11 2020-11-11 21 4 763 776 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.318 Eksperymentalne badania pilotów dronów telewizyjnych: metody gromadzenia, wizualizacji i analizy danych dotyczących ruchu oka i głowy pilota w czasie lotu z widocznością drona https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/255 <p>Obraz rejestrowany przez drony telewizyjne, włączany do materiałów reporterskich i relacji live, rozszerza możliwości informacyjne współczesnych telewizji. Ponieważ technologia ta wykorzystywana jest w przemyśle telewizyjnym od niedawna, badania dotyczące pilotów telewizyjnych dronów są jeszcze stosunkowo skromne. Kwerenda literatury wskazuje, że naukowcy stale poszukują najbardziej efektywnych metod badań pracy pilotów dronów telewizyjnych, m.in. w celu poprawy parametrów używanych przez tych pilotów kontrolerów lotu dronów. <strong>Cel:</strong> stworzenie i przetestowanie eksperymentalnej metody badawczej wykorzystującej techniki realizacji obrazu wideo, która, w zestawieniu z innymi metodami stosowanymi w badaniach medioznawczych (<em>eyetracking</em> i badania deklaratywne), pozwoli na uzyskanie komplementarnych danych dotyczących ruchów głowy i oka pilota drona umożliwiających obserwację drona i ekranu kontrolera drona. Metody badań: pomiary biometryczne: <em>eyetracking</em>, eksperymentalna metoda technik realizacji i analizy obrazu wideo, metoda sędziów kompetentnych, badanie ankietowe. <strong>Wyniki i wnioski:</strong> potwierdzono przydatność przyjętych metod w prowadzeniu badań dotyczących obserwacji drona i jego kontrolera w czasie lotu z widocznością drona. <strong>Wartość poznawcza:</strong> zastosowanie przyjętej metody eksperymentalnej pozwoliło na wyodrębnienie współczynnika lotu VLOS (lot z widocznością drona), którego wartość może wskazywać na poziom bezpieczeństwa i efektywności filmowania dronem. W wymiarze praktycznym współczynnik ten może być przydatny m.in. przy projektowaniu szkoleń dla pilotów dronów telewizyjnych oraz w ocenie ryzyka lotu w danej przestrzeni powietrznej.<br><br></p> Monika Kożdoń-Dębecka Sebastian Strzelecki ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-11-11 2020-11-11 21 4 777 795 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.255 Ramy prawne działalności sprawozdawców sądowych w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/321 <p><strong>Celem </strong>pracy jest przedstawienie przez pryzmat orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka najważniejszych problemów, jakie pojawiły się w ostatnich latach na tle dziennikarskich sprawozdań z przebiegu rozpraw sądowych. <strong>Metody badań:</strong> w zakresie analizy tekstów normatywnych i wywodów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wykorzystano całą paletę metod prawniczych, wśród nich metodę egzegezy tekstu prawnego i prawniczego według wskazań koncepcji derywacyjnej, czemu towarzyszyła analiza lingwistyczna, w ujęciu zarówno topiczno-retorycznym, jak i proceduralnym. Konieczne było odniesienie się do hermeneutyki prawniczej jako metody wyjaśniania tekstu. Wykorzystano także metodę leksykalną oraz, w mniejszym stopniu, metodę porównawczą, pozwalającą na przedstawienie głębokich aksjologicznych źródeł systemu prawnego. Pomocną okazała się również analiza instytucjonalno-prawna. <strong>Wyniki i wnioski:</strong> przeprowadzone badania dowodzą, że obowiązki, jakie spoczywają na dziennikarzach pełniących funkcję sprawozdawców sądowych, są niezwykle poważne, a z ich istnienia oraz uwarunkowań, w jakich one funkcjonują, świat dziennikarski – jak się wydaje – nie do końca zdaje sobie sprawę. Odnosi się to w szczególności do publikacji fotografii i wizerunków zarówno oskarżonych, jak i innych osób, których dotyczy postępowanie sądowe, ponadto do publikacji dokumentów, zdjęć z akt sprawy, a także kwestii nagrań. <strong>Wartość poznawcza</strong>: przedstawione judykaty powinny uświadomić osobom pełniącym funkcję sprawozdawców z przebiegu procesów oraz tym, którzy dopiero podejmują się tej roli, jakim wyzwaniom przyjdzie im sprostać w trakcie wykonywania tej pracy.</p> Ksenia Kakareko Jacek Sobczak ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-11-11 2020-11-11 21 4 798 807 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.321 Recenzja książki Jacka Dąbały "Medialne fenomeny i paradoksy" https://www.studiamedioznawcze.eu/index.php/studiamedioznawcze/article/view/325 Maria Piwińska ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2020-11-11 2020-11-11 21 4 808 811 10.33077/uw.24511617.ms.2020.4.325